4 Ekim 1998 Pazar - Murat Bardakçı

Rumelihisarı'nda pek bir garip, garipliğinden de öte ürkütücü bir bina vardı. Sahilin hemen gerisindeki bir kayanın üzerinde yükselirdi ve ‘‘Perili Köşk'' denirdi oraya... Binayı ilk gördüğünde ürpermeyen hemen hiç kimse yoktu.

Köşk zamanla harabeye döndü ve geçenlerde tamamen ortadan kalktı. Ama kendiliğinden yıkılmadı, akıbeti çok daha acı oldu: Tarihi mekânları ve çevreyi korumakla vazifeli bir kurulun, ‘‘Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu''nun gadrine uğradı ve o kurulun kararıyla yıktırıldı. Bir zamanlar perili köşkün yükseldiği kayanın üzerinde şimdi koskoca bir tahta perde var.

Bu konuda statik raporlardan tuğla meselelerine kadar daha çok şeyler yazacağım ama yolu bugünlerde Rumelihisarı taraflarına düşecek olanlardan bir ricam var: Başınızı kaldırıp bakın ve kısa bir müddet öncesine kadar hisarla beraber semtin alâmet-i farikası olan köşkün yerini alan tahta perdeyi ibretle seyredin. sonra âsâbınıza hâkim olun, sinirlenmeyin ve bir hafta sabredin. Korumacılığı kimselere bırakmayan ama korumacılık adı altında ‘‘yıkıcılık'' yapan ve güzelim binayı restore değil yerle bir ettiren evlere şenlik raporda imzası bulunan ‘‘korumacı'' profesörlerle mimarların isimlerini haftaya yayınlayacağım.

11 Ekim 1998 - Murat Bardakçı

 Perili Köşk işte bu imzalarla yıkıldı

Geçen hafta ‘‘Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu''nun raporlarıyla yerle bir edilen Rumelihisarı'ndaki ‘‘Perili Köşk''ten söz etmiş, ‘‘Köşk'ü kim yıktı?'' diye sormuş ve yıkım kararında imzası bulunanların isimlerini bu hafta açıklayacağımı söylemiştim.

Yazdıklarım geniş bir çevrenin ilgisini çekmiş olacak ki, bir hayli arayan oldu. Öteki koruma kurullarının gadrine uğrayanlar benzer kararları aktardılar; Perili Köşk için yıkım kararı veren meslekdaşlarını korumak isteyen Mimarlar Odası'ndan da kararı destekleyen açıklamalar geldi.

Şimdi, hiç yoruma girmeden, köşkün yıkım macerasını ve yıkım kararını veren zevâtın isimlerini yayınlıyorum:

Binanın sahipleri 1995'in 24 Mayıs ve 10 Ekim'inde İstanbul 3 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'na başvurdular ve Perili Köşk'ün ‘‘yeniden yapılmak üzere yıkımına izin verilmesini'' istediler. Kurul, o yılın 26 Ekim'inde, iznin binanın incelenmesinden sonra verilmesini kararlaştırdı. İnceleme yapıldı ve 25 Aralık 1995'te, ‘‘mimari özgünlüğü ve malzeme karakteri bozulmadan yapılması şartıyla'' Perili Köşk'ün bir bölümünün yıkılması kararı verildi. Kararın altında Afife Batur'un, Ayla Ödekan'ın, Oktay Ekinci'nin, Hakkı Önel'in, Zeren Gülersoy'un ve Raife Kovulmaz'ın imzaları vardı.

Derken, Müfit Yorulmaz, Nafiz Çamlıbel ve Ergün Toğrol adındaki profesörler tarafından verilen raporlarda zeminde kayma olduğundan bahsedildi. Yapılacak yeni binanın temellerinin yol seviyesinin altına kadar inmesi gerektiği söylendi ve eski yapının tamamının yıkılması gerektiği ifade edildi (Küçük bir hatırlatma: Kaydığı söylenen zeminin 50 metre kadar ilerisinde ‘‘ufacık'' bir yapı, Rumelihisarı yükseliyordu).

Koruma Kurulu bu raporları 'dikkate alarak' 1996'nın 8 Mayıs'ında binanın tamamının yıkılmasını kararlaştırdı. Kararı Hakkı Önel, Zekai Görgülü, Oktay Aslanapa, Zeren Gülersoy, Turgut Övünç ve Raife Kovulmaz imzalamışlardı. Aynı kurul, yıkımla ilgili son sözünü 24 Aralık 1997'de söyledi: Semavi Eyice'nin, Sümer Atasoy'un, Bülent Kurt'un ve Raife Yorulmaz'ın imzalarını taşıyan bu kararla Perili Köşk'ün tamamı tarihe intikal etti.

İşte, Rumelihisarı'nın hisarla beraber alâmet-i fârikası olan köşkün birkaç taksitte yerle bir edilmesinin öyküsü ve yıkım kararlarını imzalayan zevat...